“Phận người như cơn gió, mai này về cõi hư vô…
Chốn thiên thu mãi mãi chỉ có nơi Chúa mà thôi.”
Có những buổi chiều trôi qua thật tĩnh lặng, không tiếng gió, chẳng một lời gọi, chỉ còn lại dư âm của những ký ức từng rất thân thương. Trong khoảng lặng ấy, lặng lẽ ngước nhìn trời cao, nơi trái tim luôn tin rằng những người thân yêu đã ra đi đang được nghỉ yên trong tình yêu của Thiên Chúa. Những gương mặt quen thuộc, những giọng nói hiền hòa, những nụ cười từng làm ấm lòng người ở lại,… tất cả dường như vẫn còn đâu đây. Chỉ là giờ này, họ đã thuộc về một miền xa khuất, nơi mắt trần không còn nhìn thấy, đôi tay chẳng thể chạm, nhưng trái tim vẫn âm thầm nhớ thương và hướng về.
Cuộc sống trần gian vốn là một hành trình có khởi đầu và kết thúc. Dù là người giàu sang hay nghèo khó, dù mang địa vị cao hay chỉ là một con người bình dị, dù sống đời tu trì hay đời thường, tất cả rồi cũng sẽ có ngày phải khép lại hành trình dương thế. Trước ngưỡng cửa của sự chết, tiền tài, danh vọng, quyền lực và những khác biệt về thân phận dường như đều trở nên nhỏ bé. Bởi lẽ, không ai có thể đứng ngoài quy luật sinh – lão – bệnh – tử của phận người.
Thế nhưng, dù cùng đi đến một điểm cuối của hành trình trần thế, mỗi người lại có một cách ra đi khác nhau. Có người nhẹ nhàng khép lại hành trình trần thế sau những năm tháng dài của tuổi già, như chiếc lá vàng lặng lẽ lìa cành. Có người ra đi sau những ngày tháng chống chọi với bệnh tật, để rồi tìm được sự nghỉ ngơi sau bao đau đớn và mỏi mòn. Nhưng cũng có những cuộc ra đi khiến lòng người quặn thắt, khi sự sống bất ngờ bị cắt ngang bởi những tai nạn thương tâm, để lại phía sau nỗi đau không dễ gọi thành tên cho những người ở lại. Biết bao lời yêu thương chưa kịp nói, những cuộc hẹn chưa kịp thực hiện, những giấc mơ chưa kịp thành hình.Thời gian có thể làm dịu đi những giọt nước mắt, nhưng không dễ xóa nhòa những dấu chân mà một người đã để lại trong lòng người khác.
Có lẽ, điều khiến ta đau lòng không chỉ là cái chết, mà còn là sự bất ngờ và những điều chưa kịp hoàn tất của một kiếp người. Khi còn sống, ta thường nghĩ ngày mai vẫn còn đó, rằng lời yêu thương có thể nói vào một dịp khác, một cuộc gặp gỡ có thể hẹn lại vào một ngày sau. Nhưng cuộc đời vốn mong manh, và chẳng ai biết được đâu là lần cuối cùng mình gặp một người, nghe một giọng nói quen thuộc hay nhìn thấy nụ cười thân thương ấy. Hoá ra, sự ra đi của một người đôi khi lại trở thành lời nhắc nhở âm thầm dành cho những người còn sống: hãy biết trân trọng nhau khi còn có thể, hãy nói lời yêu thương khi vẫn còn cơ hội, hãy tha thứ khi lòng còn có thể mở ra, và đừng để những điều quý giá nhất chỉ được nhận ra khi đã quá muộn.
Và rồi, giữa những phút giây lặng lẽ ấy, lời ca nhẹ nhàng sâu lắng trong nhạc phẩm “Bụi Tro Phận Người” của nhạc sĩ Đức Hữu lại vọng lại trong tâm trí tôi:
“Thân con là cát bụi một ngày mai sẽ hóa bụi tro.
Cuộc đời vinh hoa phú quý xuôi tay nằm còn có chi đâu.
Ôi thoáng qua cõi đời cười vui nay bỗng mai ly biệt.
Người ơi xin hãy nhớ rằng ba tấc đất mới thật nhà ta.”
Quả thật, giữa những ồn ào của cuộc sống, đã biết bao lần chúng ta vất vả để xây dựng cho mình một chỗ đứng, từng lo toan, tính toán, từng vui buồn vì được mất, hơn thua. Có những lúc ta tưởng mình có thể nắm giữ mọi thứ trong tay, tưởng rằng chỉ cần cố gắng đủ nhiều thì sẽ giữ được những gì mình yêu quý. Nhưng rồi thời gian vẫn âm thầm trôi, tuổi trẻ vẫn dần qua, những người từng đồng hành có thể lần lượt rời xa, và chính ta cũng đang từng ngày tiến gần hơn đến điểm cuối của hành trình trần thế.
Lúc ấy, câu hát“ba tấc đất mới thật nhà ta” bỗng trở nên thấm thía. Ngôi nhà mà ta dành cả đời để vun đắp, những tài sản mà ta nhọc nhằn tích góp, những danh vọng mà ta từng khao khát, tất cả rồi cũng phải để lại phía sau. Khi nhắm mắt xuôi tay, ta không còn cần đến những lời tung hô, không còn bận lòng vì những cuộc ganh đua, cũng chẳng thể mang theo những gì từng khiến mình tự hào. Con người trở về với sự đơn sơ của thân phận mình: một thụ tạo bé nhỏ trước Đấng Tạo Hóa.
Với đức tin Ki-tô giáo, nhận ra mình là bụi tro không có nghĩa là phủ nhận giá trị của sự sống hay nhìn cuộc đời bằng ánh mắt bi quan. Đức tin ấy không làm cho nước mắt biến mất, cũng không khiến nỗi đau chia ly trở nên nhẹ nhàng ngay tức khắc. Chúa Giê-su đã từng khóc trước mộ La-da-rô. Vì thế, những giọt nước mắt của người ở lại không phải là dấu hiệu của một đức tin yếu kém. Chúng ta có thể đau vì nhớ thương, có thể nghẹn ngào khi nghĩ đến những điều chưa kịp nói, có thể cảm thấy trống vắng trước một chỗ ngồi mà không còn ai trở lại. Nhưng giữa những giọt nước mắt ấy, ta vẫn có thể tin rằng tình yêu của Thiên Chúa lớn hơn sự chết, và lời hứa Phục Sinh của Đức Ki-tô là ánh sáng không để bóng tối trở thành tiếng nói cuối cùng. Chính vì đời người mong manh nên từng khoảnh khắc càng trở nên quý giá. Chính vì thời gian hữu hạn nên ta càng cần sống có ý nghĩa, càng được mời gọi hướng lòng về những điều bền vững hơn những giá trị phù du của trần thế.
Với người đã ra đi, tâm nguyện đẹp nhất có lẽ là được phó thác trọn vẹn cuộc đời mình trong tay Chúa. Điều quan trọng không phải là ra đi bằng cách nào, nhưng là biết sống trong ân nghĩa với Chúa và luôn cậy trông vào lòng thương xót của Người, để khi giờ sau hết đến, có thể bình an trao phó linh hồn mình cho Đấng đã yêu thương và cứu độ mình.
Còn với người ở lại, niềm hy vọng đẹp nhất là biết trao gửi những người thân yêu cho lòng thương xót của Chúa. Người ở lại cũng có một hành trình phải tiếp tục. Họ vẫn phải trở về với công việc thường ngày, đối diện với những lo toan, trách nhiệm và các mối tương quan của cuộc sống. Có những ngày nỗi nhớ bất chợt ùa về, chỉ một kỷ niệm nhỏ cũng đủ khiến lòng chùng xuống. Có những lúc ta tự hỏi: Tại sao một người tốt lành lại phải ra đi sớm như thế? Tại sao những cuộc chia ly lại có thể đến bất ngờ đến vậy? Rồi ta lại nhận ra rằng không phải câu hỏi nào cũng có được câu trả lời, không phải nỗi đau nào cũng có thể xoa dịu bằng những lời giải thích đơn giản. Nhưng ta vẫn có thể đặt mình trong sự hiện diện của Chúa. Bởi có những lúc, cầu nguyện không phải là tìm cho ra một lời giải đáp, mà chỉ đơn sơ ở lại bên Ngài, để nỗi đau được lắng nghe và trái tim được nâng đỡ.
Và có lẽ, mỗi lần tiễn đưa một người về nơi an nghỉ cuối cùng, chúng ta không chỉ nói lời từ biệt với họ, mà còn được nhắc nhớ về chính hành trình của mình. Người ra đi để lại một khoảng trống, nhưng khoảng trống ấy cũng có thể trở thành nơi khơi lên lòng biết ơn, sự thức tỉnh và một quyết tâm sống khác đi. Để từ nay, ta biết trân trọng hơn những người còn hiện diện, bớt những lời trách móc, hơn thua, đánh giá và so sánh để dành nhiều chỗ hơn cho tình yêu thương. Và đôi khi, chỉ cần sống trọn vẹn với những gì mình đang có, trung thành trong những việc nhỏ bé, biết đón nhận người khác bằng lòng cảm thông và giữ cho tâm hồn mình luôn hướng về điều thiện, ấy đã là một cách chuẩn bị cho ngày gặp gỡ Chúa.
Thật vậy, chẳng ai biết giờ phút cuối cùng của mỗi người diễn ra lúc nào, cũng không thể tự mình xác định số phận đời đời của người khác. Nhưng ta có thể cầu nguyện, tín thác và hy vọng vào lòng nhân hậu vô biên của Thiên Chúa – Đấng thấu hiểu từng nỗi đau, từng giới hạn và từng khát vọng sâu kín của con người.
Lạy Chúa,
Giữa cõi tạm đầy ồn ào và náo nhiệt, con tạ ơn Chúa vì đã cho con những khoảng trời đủ lặng để dừng lại, suy tư và cầu nguyện. Xin Chúa thương đón nhận những người đã ra đi vào lòng thương xót của Ngài. Xin nâng đỡ những gia đình đang mang nặng nỗi đau mất mát; xin ở lại với những ai đang khóc thương, những người không biết phải tìm đâu sự an ủi và những trái tim vẫn chưa thể nguôi ngoai trước một cuộc chia ly quá bất ngờ. Con tin rằng tình yêu trong Chúa và niềm hy vọng Phục Sinh vẫn luôn mở ra một chân trời vượt quá những gì con người có thể hiểu thấu.
Xin cũng dạy con luôn biết nhìn sự ra đi trong ánh sáng đức tin, không phải như một sự mất mát vô nghĩa, nhưng như một lời nhắc nhở về sự mong manh của phận người và niềm hy vọng nơi Đức Ki-tô Phục Sinh. Con không biết giờ sau hết của mình sẽ đến khi nào, cũng chẳng biết mình sẽ phải đi qua những gì trước khi nhắm mắt lìa đời. Vì thế, xin dạy con biết sống mỗi ngày trong tâm thế sẵn sàng, biết nhìn cuộc đời bằng ánh mắt thiện lành và đón nhận mọi người bằng một trái tim yêu thương.
Xin cho con biết tỉnh thức, biết hoán cải, biết chuẩn bị tâm hồn và biết đón nhận thánh ý Ngài với tất cả lòng tín thác, khiêm nhường. Để rồi, khi giờ phút ấy đến, nhờ lòng thương xót Chúa con được đứng trước nhan Ngài và bình an thưa lên lời đáp trả mà lòng con hằng mong ước: “Lạy Chúa, này con đây!”
Maria Giêsu Thánh Giá, LHC
