Tháng Mười Một – trở về với những nấm mồ
Tháng Ba thường gợi nhớ đến mùa hoa và những ngày xuân dịu nhẹ. Tháng Năm có nắng đầu hè, tiếng ve và những dự định cho kỳ nghỉ. Mùa hè, người ta háo hức đi đây đi đó, thăm thú những miền đất mới. Mỗi mùa đều có một điều gì đó khiến người ta mong chờ.
Tháng Mười Một lại mang một sắc thái khác. Bầu trời dường như trầm xuống, gió heo may khẽ đưa làn khói hương mỏng bay qua những hàng mộ. Với tôi, đó là khoảng thời gian để sống chậm lại, nhớ về những người đã khuất và nghĩ đến những điều thường ngày mình ít khi để tâm. Nếu những chuyến đi đưa ta đến những vùng đất mới thì tháng Mười Một đưa ta trở về với những miền ký ức cũ.
Những ngày này, vườn thánh có nhiều người đến thăm hơn. Người mang hoa, thắp nến, người đứng trước mộ đọc vài lời kinh. Có những ngôi mộ được chăm sóc cẩn thận, cũng có những ngôi mộ lặng lẽ, cỏ chen kín lối. Nhìn những tấm bia nằm cạnh nhau, tôi chợt nghĩ: mỗi người nằm dưới đó đều từng có một cuộc đời riêng, từng yêu thương, hy vọng và từng chịu đựng cả những nỗi đau mà có lẽ người bên cạnh chưa chắc đã thấu hiểu hết.
Có người đứng trước mộ thật lâu, có người chỉ cúi đầu rồi ra về. Chẳng ai biết hết câu chuyện mà mỗi người mang theo. Có lẽ, khi đứng trước một nấm mồ, người ta ít nhiều nghĩ đến sự chia ly và nhìn lại cuộc đời mình. Những điều từng khiến ta bận lòng, những lần giận hờn chưa kịp hòa giải, những lời yêu thương cứ nghĩ rằng lúc nào nói cũng được, bỗng trở nên khác đi.
Còn bạn, nếu đứng trước nấm mồ của một người mình thương, bạn muốn nói điều gì?
Trước mộ mẹ – những điều tôi chưa từng hỏi
Từ ngày mẹ mất, mỗi lần trở về quê, tôi đều ghé qua vườn thánh, đứng trước mộ mẹ một lúc. Có khi tôi chẳng biết nói gì, chỉ nhìn ảnh mẹ trên tấm bia rồi đọc thầm một lời kinh. Đôi khi, tôi nhớ giọng nói của mẹ, nhớ cả câu nhắc quen thuộc: “Con đi đứng phải cẩn thận chứ?” Giờ muốn nghe lại câu ấy cũng không còn được nữa. Hai tiếng “Mẹ ơi!” bỗng trở nên xa xôi chừng nào.
Dù rất mệt, dù cả đêm trằn trọc không ngủ được, sáng hôm sau mẹ vẫn thức dậy đi chợ, bất kể mưa hay nắng. Làn da mẹ ngày càng nám sạm. Những buổi sáng cứ nối tiếp nhau, những phiên chợ lặp lại, còn tôi đã quen với việc mẹ vẫn ở đó. Tôi từng nghĩ ngày mai mẹ sẽ lại thức dậy, lại đi chợ rồi trở về nhà. Chỉ đến khi mẹ không còn nữa, tôi mới bắt đầu tự hỏi: Những đêm không ngủ ấy, mẹ đã nghĩ gì? Điều gì khiến mẹ lo lắng đến mức không thể chợp mắt? Có bao nhiêu mệt mỏi mẹ đã âm thầm mang theo mà tôi chưa từng biết? Tôi thực sự hiểu mẹ được bao nhiêu?
Hai câu hỏi còn ở lại
Từ những điều chưa kịp hỏi mẹ, tôi nhớ đến hai câu hỏi trong bộ phim The Bucket List. Chúng cứ trở đi trở lại trong tâm trí tôi: “Bạn có tìm thấy niềm vui trong cuộc đời mình không?” và “Cuộc đời bạn có mang lại niềm vui cho người khác không?”
Tôi chưa từng hỏi mẹ có tìm thấy niềm vui trong cuộc đời mình không. Khi mẹ còn sống, tôi quen nhìn mẹ từ những gì mẹ làm cho gia đình, mà ít nghĩ đến những điều mẹ đã trải qua. Tôi biết mẹ đã vất vả vì chúng tôi, nhưng liệu tôi đã bao giờ thực sự quan tâm xem mẹ có hạnh phúc không?
Câu hỏi thứ hai lại khiến tôi nhìn về chính mình: Cuộc đời tôi có đem lại niềm vui cho người khác không? Tôi có thực sự lắng nghe họ, hay chỉ nhìn thấy những gì họ làm cho tôi? Tôi có đủ kiên nhẫn để hỏi han, hay cứ nghĩ rằng mình đã hiểu người bên cạnh? Có khi nào tôi chỉ nhận ra giá trị của một người qua những gì họ trao ban?
La vie và la mort – cái chết có thể sinh ra điều gì?
Trong tiếng Pháp, la vie là sự sống, la mort là cái chết. Cả hai danh từ đều mang giống cái. Một sự trùng hợp ngôn ngữ tình cờ khiến tôi dừng lại trước hai điều tưởng như đối lập. Nếu sự sống có thể sinh ra sự sống, liệu cái chết có thể để lại điều gì ngoài mất mát?
Có lẽ, cái chết không đem đến câu trả lời cho những điều ta băn khoăn, nhưng lại đánh thức những câu hỏi ta chưa từng nghĩ đến khi người mình thương còn hiện diện. Từ ngày mẹ mất, tôi bắt đầu nhìn những người đang sống bên cạnh mình bằng một ánh mắt khác. Tôi tự hỏi liệu mình có thực sự hiểu những người vẫn đang hiện diện trong cuộc đời mình hay không. Hóa ra, sự ra đi của một người không chỉ để lại nỗi nhớ, mà đôi khi còn khiến người ở lại học được cách nhìn sâu hơn vào cuộc sống và những mối tương quan của mình.
Nấm mồ không phải là lời cuối cùng
Trong truyền thống Ki-tô giáo, tháng Mười Một là tháng đặc biệt dành để cầu nguyện cho các linh hồn. Mỗi lần trờ về vườn thánh, tôi vừa nhớ người đã khuất, vừa nghĩ đến ngày mình cũng sẽ phải đối diện với cái chết. Nghĩ như thế không hẳn là bi quan. Trái lại, khi ý thức về sự hữu hạn của đời người lại giúp tôi nhìn lại cách mình đang sống và biết trân trọng những gì mình đang có.
Đức Giê-su cũng đã khóc trước mộ La-da-rô. Chi tiết ấy luôn khiến tôi cảm thấy gần gũi, bởi đức tin không có nghĩa là ta không được buồn khi mất đi người mình yêu thương. Ta vẫn khóc, vẫn nhớ, vẫn có những lúc thấy lòng trống trải. Nhưng trong niềm tin Ki-tô giáo, sự chết không phải là dấu chấm hết. Tôi nhớ lời thánh Tê-rê-sa A-vi-la trong một bản dịch: “Mọi sự đều qua đi, chỉ Thiên Chúa là không thay đổi.” Lời ấy nhắc tôi tìm một điểm tựa giữa giữa cuộc đời luôn biến chuyển.
Tháng Mười Một rồi cũng sẽ qua. Hoa trên các ngôi mộ sẽ tàn, những nén hương rồi sẽ tắt, mọi người lại trở về với công việc thường ngày. Nhưng tôi mong mình không chỉ đến vườn thánh, đọc kinh rồi trở về như chưa thể có điều gì đọng lại.
Mỗi lần đứng trước mộ mẹ, tôi hiểu rằng có những câu hỏi sẽ không bao giờ còn cơ hội được hỏi, có những câu trả lời sẽ chẳng thể nào nghe lại. Nhưng từ những điều chưa kịp hỏi ấy, tôi học cách lắng nghe nhiều hơn, quan tâm nhiều hơn và không còn xem sự hiện diện của những người mình thương là điều hiển nhiên. Bởi đôi khi, điều đáng tiếc nhất không phải là chúng ta không còn cơ hội gặp lại một người, mà là khi họ còn ở bên, chúng ta đã chưa thực sự dành thời gian để hiểu và yêu thương họ như họ xứng đáng được đón nhận.
Maria Thăm Viếng
