Thế giới giáo dục và học đường cần được thấm nhuần tinh thần Tin mừng. Đó là sứ mạng của Bộ Văn hóa và Giáo dục, như được xác định trong Tông hiến Praedicate Evangelium, theo đó Bộ “hoạt động nhằm phát triển các giá trị nhân bản của con người trong khuôn khổ của nhân học Kitô giáo, góp phần vào việc hiện thực hóa trọn vẹn ơn gọi làm môn đệ Đức Kitô.”
Do đó, thẩm quyền của Bộ xoay quanh hai lãnh vực gắn bó mật thiết với nhau: văn hóa và giáo dục. Bộ bao gồm Phân bộ Văn hóa, chuyên trách việc cổ võ văn hóa, hoạt động mục vụ và việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa; và Phân bộ Giáo dục, phụ trách triển khai các nguyên tắc nền tảng của giáo dục liên quan đến việc đào tào và nghiên cứu cấp cao của các trường học, các học viện Công giáo và Giáo hội; đồng thời có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại theo cấp bậc trong những vấn đề này.
Hiện nay, Bộ trưởng của Bộ Văn hóa và Giáo dục là Đức Hồng y José Tolentino de Mendonça. Hai Tổng Thư ký là Đức Giám mục Paul Desmond Tighe và Đức Tổng Giám mục Carlo Maria Polvani.
Dấu mốc lịch sử
Bộ Văn hóa và Giáo dục sáp nhập hai cơ quan trước đây: Bộ Giáo dục Công giáo và Hội đồng Tòa thánh về Văn hóa.
Nguồn gốc của Bộ Giáo dục Công giáo có từ thời Trung cổ. Qua Tông hiến Immensa, Đức Giáo hoàng Sixtô V đã thiết lập Congregatio pro universitate studii romani (Thánh Bộ Phụ trách Đại học Rôma) vào năm 1588 để giám sát việc học tập, nghiên cứu tại Đại học Rôma và các đại học danh tiếng khác. Đức Giáo hoàng Lêô XII với Tông hiến Quod divina sapientia năm 1824, đã thành lập Congregatio studiorum (Thánh bộ Học vụ) phụ trách các trường học tại các lãnh thổ thuộc Giáo hoàng.
Trong khi đó, nguồn gốc của Hội đồng Tòa thánh về Văn hóa bắt nguồn từ Công đồng Vaticanô II. Trong nhiều vấn đề cấp thiết, Công đồng đã nhấn mạnh tầm quan trọng nền tảng của văn hóa đối với sự phát triển toàn diện của con người, một xác tín vẫn mang tính thời sự cho đến hôm nay.
Văn hóa
Phân bộ Văn hóa cổ võ và hỗ trợ các mối tương quan giữa Tòa thánh và thế giới văn hóa.
Bộ đáp lại những vấn đề đa dạng trong lãnh vực này bằng việc ưu tiên đối thoại như một phương thế không thể thiếu để đạt đến sự gặp gỡ đích thực, sự tương tác và làm phong phú lẫn nhau, để các nền văn hóa ngày càng mở ra trước Tin mừng, đồng thời đức tin Kitô giáo cũng mở ra trước các nền văn hóa ấy. Qua đó, những người yêu nghệ thuật, văn chương, khoa học, công nghệ và thể thao có thể nhận biết và cảm nhận rằng họ được Giáo hội trân trọng như những người đang phục vụ việc tìm kiếm chân – thiện – mỹ cách chân thành.
Phân bộ Văn hóa cũng hỗ trợ việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy di sản lịch sử, nghệ thuật và văn hóa của các thực tại Giáo hội, đồng thời nâng đỡ và bảo vệ các nền văn hóa địa phương.
Phân bộ này điều phối hoạt động của các Hàn lâm viện Tòa thánh, nơi quy tụ nhiều nhân vật quốc tế hàng đầu trong các lãnh vực thần học và khoa học nhân văn, được tuyển chọn từ cả những người tin và không tin.
Giáo dục
Phân bộ Giáo dục cổ võ việc thực thi các nguyên lý nền tảng của nền giáo dục Công giáo, bảo đảm căn tính Công giáo của các trường học và các cơ sở giáo dục đại học, cũng như việc giảng dạy môn giáo lý Công giáo ở mọi cấp học, đồng thời bảo vệ tính toàn vẹn của đức tin Công giáo trong việc giảng dạy giáo lý.
Phân bộ này còn hỗ trợ và điều phối việc thành lập cũng như liên kết giữa các trường học và các học viện Công giáo và Giáo hội, cùng với các hiệp hội của chúng, nhằm đào sâu các môn học thánh, các ngành nhân văn và khoa học, phù hợp với chân lý Kitô giáo.
Ngoài ra, Phân bộ Giáo dục cũng chịu trách nhiệm về việc đào tạo huấn luyện cho các giáo sĩ, các thành viên của các hội dòng và các tu hội tông đồ, cũng như các giáo dân chuẩn bị lãnh nhận thừa tác vụ trong Giáo hội.
Phân bộ đồng thời cũng phụ trách các thủ tục cần thiết để các văn bằng học thuật được cấp nhân danh Tòa thánh được các quốc gia công nhận, cũng như việc cấp phép cần thiết cho các giảng viên giảng dạy các môn thần học.
Giữa không gian và dự án
Trong cả hai lãnh vực văn hóa và giáo dục, Bộ theo sát các chương trình hành động được triển khai bởi các cơ quan quốc gia và siêu quốc gia hữu trách, qua việc tham gia các tổ chức và sự kiện quốc tế, cũng như tổ chức các hội nghị chuyên đề.
Sứ mệnh của Bộ còn bao gồm việc bảo đảm sự hiện diện của Tòa Thánh tại các triển lãm quốc tế như Venice Biennale, qua các gian trưng bày và không gian chuyên biệt.
Bộ cũng chịu trách nhiệm cổ võ nhiều dự án khác nhau. Đặc biệt, “Hiệp ước Giáo dục Toàn cầu” là lời mời gọi của Đức Thánh cha Phanxicô hướng tới một liên minh giữa tất cả những ai hoạt động trong lãnh vực giáo dục và văn hóa, nhằm thay đổi thế giới qua giáo dục, nghệ thuật, giải trí, thể thao… với một mục tiêu duy nhất: giáo dục mọi người, đặc biệt là các thế hệ trẻ, trong tinh thần huynh đệ phổ quát.
Vì thế, văn hóa và giáo dục là “hai con mắt” của Bộ này. Đồng thời, đó cũng là hai lăng kính nền tảng qua đó Giáo hội nhìn thế giới.
Lm. Titô Trần Nguyên Lãm
Chuyển ngữ từ: vaticannews.va/en
